به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور به نقل از خبرگزاری ایرنا محمدصیاد بورانی اظهار کرد: بر اساس اسناد بالادستی، برنامه پیشرفت، توسعه و سیاست‌های اقتصاد دریا محور، ۱۹ طرح ملی در حوزه‌هایی مانند فناوری‌های نوین، کاهش ضایعات و استفاده کامل از آبزیان، توسعه محصولات سلامت‌محور، بسته‌بندی‌های هوشمند، افزایش ماندگاری محصولات دریایی و توسعه صادرات فرآورده‌های آبزی پیشنهاد شده است.
وی توسعه فناوری فرآوری ماهیان ریزجثه مانند کیلکا و ساردین را از اولویت‌های آینده عنوان کرد و افزود: این ماهیان ظرفیت بالایی برای تولید فرآورده‌های با ارزش افزوده دارند و باید با استفاده از فناوری‌های جدید، ارزش اقتصادی آنها افزایش یابد.
وی بهره‌برداری از پسماندهای شیلاتی و استفاده از پروتئین‌ها، چربی‌ها، پلی‌ساکاریدها، رنگدانه‌ها و سایر ترکیبات زیست‌فعال موجود در این مواد را از دیگر محورهای پژوهشی آینده دانست و افزود: توسعه فناوری مربوط به ماکروجلبک‌ها و ریزجلبک‌ها و تولید محصولاتی مانند آگار و آلژینات برای استفاده در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی نیز در برنامه‌های تحقیقاتی قرار دارد.
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان تاکید کرد: توسعه صنایع تبدیلی، تولید محصولات متنوع و سلامت‌محور، کاهش ضایعات و انتقال دانش فنی به بخش خصوصی می‌تواند ضمن افزایش ارزش افزوده آبزیان، به توسعه بازار، افزایش مصرف داخلی و ایجاد ظرفیت‌های جدید برای صادرات محصولات شیلاتی کمک کند.
وی با اشاره به استقرار این مرکز در کیلومتر ۱۱ محور بندرانزلی-آستارا گفت: مرکز تحقیقات فرآوری آبزیان در سال ۱۳۸۳ با هدف انجام تحقیقات تخصصی در زمینه فرآوری و بهداشت محصولات شیلاتی به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور ملحق شد و طی بیش از ۲ دهه فعالیت، علاوه بر پژوهش‌های کاربردی، در حوزه‌های آموزش، ترویج، انتقال فناوری و توسعه فرهنگ مصرف آبزیان نیز فعالیت داشته است.
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان تنوع‌بخشی به فرآورده‌های غذایی، شناسایی منابع و امکانات جدید، مدیریت و کاهش ضایعات، توسعه سبد محصولات نوین، ارتقای استانداردهای کیفی، افزایش ماندگاری و بازارپسندی، ارتقای بهره‌وری اقتصادی و رصد فناوری‌های نوین را از محورهای اصلی فعالیت مرکز عنوان کرد.
صیاد بورانی با بیان اینکه بخشی از محصولات شیلاتی در فرآیند تولید و فرآوری به ضایعات تبدیل می‌شود، گفت: یکی از اهداف اصلی تحقیقات مرکز، بازگرداندن این ضایعات و زائدات به چرخه تولید است تا ضمن کاهش دورریز، ارزش افزوده بیشتری برای تولیدکنندگان ایجاد و زمینه تولید فرآورده‌های جدید، محصولات سلامت‌محور و حتی مواد اولیه مورد استفاده در صنایع مختلف فراهم شود.
اجرای بیش از ۶۰ طرح تحقیقاتی و دستیابی به ۲۱ دانش فنی
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان ادامه داد: از زمان فعالیت مرکز تاکنون بیش از ۶۰ پروژه تحقیقاتی در این مجموعه اجرا شده و امسال نیز ۶ طرح تحقیقاتی در دست اجراست.
وی گفت: تاکنون پنج دستاورد مهم و ۲۱ دانش فنی در مرکز به دست آمده که بخشی از این دانش‌ها در اختیار بخش خصوصی، شرکت‌های اجرایی و شرکت‌های دانش‌بنیان قرار گرفته و زمینه تولید محصولات جدید را فراهم کرده است.
وی تولید اسنک حجیم‌شده از گوشت باقیمانده فیله کپور نقره‌ای با عنوان «پفیش»، تولید فرآورده‌های متنوع از ماهی سی‌بَس، تولید روغن تغلیظ‌شده از ماهیان کیلکا و ساردین و دستیابی به دانش فنی تولید کلاژن از ضایعات آبزیان را از جمله نمونه‌های این فعالیت‌ها برشمرد.
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان افزود: دانش فنی تولید «فطیر ماهی» نیز با همکاری استان مرکزی و اداره جهاد کشاورزی این استان به دست آمد و پس از آن، فرآیند ترویج این محصول فناورانه در میان نانوایان منطقه دنبال شد.
وی اظهار کرد: این مرکز در حوزه مدیریت ضایعات و اقتصاد چرخشی نیز طرح تولید غذای حیوانات خانگی از ضایعات و دورریز ماهیان پرورشی را اجرا کرده است.
صیاد بورانی با اشاره به ظرفیت تولید آبزیان در کشور گفت: بر اساس آمار سازمان شیلات ایران، تولید سالانه آبزیان کشور در سال‌های اخیر حدود یک میلیون و ۴۰۰ تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن بوده که حدود ۵۵ درصد آن از آبزی‌پروری و ۴۵ درصد از صید و صیادی حاصل می‌شود.
وی افزود: ایران بزرگترین تولیدکننده قزل‌آلای پرورشی در خاورمیانه و از تولیدکنندگان مهم میگوی پرورشی در منطقه است و با بیش از پنج هزار و ۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی در شمال و جنوب، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه آبزی‌پروری دریایی دارد.
صیاد بورانی ادامه داد: با وجود این ظرفیت‌ها، سهم فرآورده‌های با ارزش افزوده در سبد محصولات شیلاتی هنوز پایین است و باید توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
وی مصرف سرانه آبزیان در ایران را بر اساس آمار سازمان شیلات حدود ۱۳ تا ۱۴ کیلوگرم در سال عنوان کرد و گفت: این رقم با متوسط مصرف جهانی حدود ۲۱ تا ۲۲ کیلوگرم فاصله دارد و توسعه محصولات متنوع، متناسب با ذائقه و نیاز گروه‌های مختلف سنی می‌تواند به افزایش مصرف آبزیان کمک کند.
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان در ادامه اظهار کرد: یکی از راهبردهای این مرکز تولید فرآورده‌هایی متناسب با گروه‌های سنی مختلف، به ویژه کودکان، نوجوانان و جوانان است تا محصولات آبزیان با شکل، طعم و بسته‌بندی مناسب، جذابیت بیشتری برای این گروه‌ها داشته باشد.
صیاد بورانی افزود: در این راستا با همکاری شرکت الماس آدرین پارس، طرحی به صورت پایلوت در مدارس آموزش و پرورش بندرانزلی اجرا شد که دانش‌آموزان در فرآیند تولید فرآورده‌های شیلاتی مشارکت کردند و استقبال مناسبی از این برنامه صورت گرفت.
وی تولید محصولات آماده و نیمه‌آماده، برگر و ناگت ماهی، سوسیس و کالباس دریایی، کنسروهای نوین، محصولات تخمیری دریایی، مکمل‌های امگا۳، پودر پروتئین، کلاژن و ژلاتین دریایی و فرآورده‌های دارویی و آرایشی از ضایعات آبزیان را از جمله زمینه‌های قابل توسعه در صنایع تبدیلی شیلات دانست.
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان با اشاره به زیرساخت‌های پژوهشی این مرکز گفت: آزمایشگاه ارزیابی حسی، آزمایشگاه فیزیک، آزمایشگاه میکروبیولوژی و آزمایشگاه شیمی از بخش‌های این مرکز هستند و خدمات آزمایشگاهی و ارزیابی کیفیت محصولات را برای بخش خصوصی، بهره‌برداران، شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشجویان و دانشگاه‌ها ارائه می‌کنند.
صیاد بورانی افزود: مرکز همچنین دارای خط پایلوت تولید است که در آن پژوهشگران طی سال‌های گذشته طرح‌های مختلفی را اجرا و فرآورده‌های نوین متعددی را تولید کرده‌اند و یکی از اهداف اصلی این بخش، انتقال فناوری از مرحله تحقیق به تولید صنعتی است.
وی اظهار کرد: بخشی از این فعالیت‌ها به صورت مشارکتی با بخش خصوصی انجام شده و دانش فنی تولید برگر تلفیقی از گوشت ماهی کیلکا و کپور نقره‌ای، فرآورده‌های خشک طعم‌دار، فرآورده‌های دودی گرم و بیش از ۲۱ نوع محصول شیلاتی به شرکت‌های فعال منتقل شده است.
رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان از آماده‌سازی فضای مرکز نوآوری صنایع غذایی شیلاتی خبر داد و گفت: زیرساخت این مرکز در سال گذشته آماده شده و در صورت دریافت مجوزهای لازم از پارک علم و فناوری و دستگاه‌های ذیربط، شرکت‌های خصوصی و شتاب‌دهنده‌های تخصصی حوزه شیلات و صنایع وابسته در آن مستقر خواهند شد.
صیاد بورانی هدف از راه‌اندازی این مرکز را ایجاد یک حلقه ارتباطی میان پژوهشگران و تولیدکنندگان و تسریع در انتقال یافته‌های تحقیقاتی به بخش تولید دانست.